ดีปเฟกคืออะไร วิธีสังเกตและป้องกันเนื้อหาปลอมที่สร้างด้วย AI

Updated · By Viviai

ดีปเฟก (deepfake) คือ ภาพ วิดีโอ หรือเสียงที่ถูกสร้างหรือดัดแปลงด้วยปัญญาประดิษฐ์ โดยเฉพาะการเรียนรู้เชิงลึก จนดูราวกับเป็นบุคคลจริงพูดหรือกระทำสิ่งที่ไม่เคยเกิดขึ้น คำนี้มาจากการรวมคำว่า "deep learning" กับ "fake" และมักถูกใช้ในการสวมรอย หลอกลวง หรือสร้างเนื้อหาที่ทำลายชื่อเสียง

ดีปเฟกทำงานอย่างไร

โดยทั่วไป ดีปเฟกอาศัยโครงข่ายประสาทเทียมที่เรียนรู้จากข้อมูลจำนวนมาก หนึ่งในวิธีที่พบบ่อยคือการใช้เครือข่าย GAN ซึ่งมีโมเดลสองส่วนทำงานแข่งกัน:

ทั้งสองส่วนปรับปรุงตัวเองไปเรื่อย ๆ จนภาพปลอมที่ได้ยากต่อการจับผิดด้วยตาเปล่า กระบวนการนี้ต้องใช้ภาพหรือเสียงต้นฉบับของเป้าหมายจำนวนมาก ยิ่งมีข้อมูลมาก ผลลัพธ์ก็ยิ่งดูสมจริง อ่านเพิ่มเรื่อง GAN ได้ใน gan-khue-arai.md

รูปแบบที่พบบ่อย

ประเภท ลักษณะ ตัวอย่างการใช้งาน
สลับใบหน้า นำใบหน้าของคนหนึ่งไปแทนที่อีกคนในวิดีโอ สวมรอยบุคคลสาธารณะ
สังเคราะห์เสียง เลียนแบบน้ำเสียงของบุคคลให้พูดข้อความใหม่ โทรหลอกลวงแบบเสียง
สร้างวิดีโอปลอม สร้างทั้งคลิปที่บุคคลพูดหรือทำสิ่งที่ไม่เคยทำ ปล่อยข่าวปลอม
สร้างภาพนิ่งปลอม สร้างภาพบุคคลหรือเหตุการณ์ที่ไม่มีอยู่จริง หลอกให้เข้าใจผิด

ความเสี่ยงที่ควรรู้

ดีปเฟกไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของความบันเทิง เมื่อถูกใช้ในทางที่ผิดอาจก่อให้เกิด:

วิธีสังเกตดีปเฟกด้วยตาและหู

ไม่มีสัญญาณเดียวที่พิสูจน์ได้อย่างชัดเจน แต่จุดต่อไปนี้ช่วยบอกใบ้ได้:

ข้อควรระวัง: สัญญาณเหล่านี้กำลังหายไป เพราะเทคโนโลยีใหม่ ๆ อาจสร้างผลงานที่แทบไม่มีร่องรอยเลย จึงไม่ควรอาศัยเพียงตาและหูอย่างเดียว

วิธียืนยันและป้องกัน

  1. หยุดก่อนตัดสินใจ อย่ารีบโอนเงิน ส่งรหัส หรือแชร์ต่อเพียงเพราะเห็นหน้าหรือได้ยินเสียงที่คุ้น
  2. ตรวจหาแหล่งต้นฉบับ ใครโพสต์ก่อน เป็นบัญชีทางการหรือแหล่งข่าวที่น่าเชื่อถือหรือไม่
  3. ยืนยันผ่านอีกช่องทาง ติดต่อกลับด้วยเบอร์หรือช่องทางที่เคยรู้จักกันอยู่แล้ว แยกต่างหากจากข้อความที่ได้รับ
  4. ค้นหาข้อมูลยืนยัน ลองค้นหาภาพหรือเหตุการณ์จากหลายแหล่งที่ไม่เกี่ยวข้องกัน
  5. ใช้เครื่องมือตรวจจับประกอบ นำผลจากเครื่องมือมาเป็นส่วนหนึ่งของการพิจารณา ไม่ใช่คำตอบสุดท้ายเพียงอย่างเดียว

คำถามที่พบบ่อย

ดีปเฟกกับภาพที่ตกแต่งทั่วไปต่างกันอย่างไร การตกแต่งภาพทั่วไปมักเป็นการปรับสีหรือตัดต่อแบบที่เห็นได้ชัด ส่วนดีปเฟกใช้การเรียนรู้เชิงลึกสร้างหรือแทนที่ใบหน้า เสียง และท่าทางให้เคลื่อนไหวได้ราวกับเป็นบุคคลจริง

เสียงปลอมจัดเป็นดีปเฟกด้วยหรือไม่ จัดเป็นดีปเฟกรูปแบบหนึ่ง การสังเคราะห์เสียงให้เลียนแบบคนใดคนหนึ่งแล้วพูดข้อความใหม่ใช้หลักการเดียวกันและก่อความเสี่ยงแบบเดียวกัน โดยเฉพาะการโทรหลอกลวง

ถ้าดูไม่ออกเลยจะป้องกันได้อย่างไร อาศัยขั้นตอนมากกว่าการสังเกต เช่น ตรวจสอบแหล่งที่มา ยืนยันผ่านอีกช่องทางที่แยกจากกัน และไม่รีบทำธุรกรรมเมื่อมีคำขอเร่งด่วนผิดขั้นตอน

พบเนื้อหาที่น่าสงสัยควรทำอย่างไร อย่าเพิ่งแชร์ต่อ เก็บหลักฐานไว้ แล้วตรวจสอบยืนยันกับแหล่งที่น่าเชื่อถือ หากเข้าข่ายหลอกลวงหรือล่วงละเมิด สามารถแจ้งให้แพลตฟอร์มหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตรวจสอบ

สรุป

ศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับ neural-network-khue-arai.md และ deep-learning-khue-arai.md รวมถึงวิธีรับมือภัยคุกคามใน prompt-injection-khue-arai.md

Sources

  1. https://www.vidio.ai/th-TH/blog/article/what-is-a-deepfake-video
  2. https://unimon.co.th/th/glossary/deepfake
  3. https://www.hmong.in.th/wiki/Deepfakes
  4. https://www.unicef.org/thailand/th/press-releases/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B8%94%E0%B9%89%E0%B8%A7%E0%B8%A2%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%9B%E0%B9%80%E0%B8%9F%E0%B8%81-%E0%B8%81%E0%B9%87%E0%B8%84%E0%B8%B7%E0%B8%AD-%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B4%E0%B8%94

Learn by doing

Read a guide, then practice with bite-sized AI lessons you can take offline.

Start learning free