K-means คืออะไร? วิธีแบ่งข้อมูลเป็นกลุ่มโดยไม่ต้องมีป้ายกำกับ

Updated · By Viviai

K-means (การจับกลุ่มข้อมูลแบบค่าเฉลี่ย k) คือ วิธีจับกลุ่ม (clustering) ในการเรียนรู้แบบไม่มีผู้สอน ที่แบ่งข้อมูลออกเป็น (k) กลุ่ม โดยสมาชิกในกลุ่มเดียวกันจะอยู่ใกล้จุดศูนย์กลาง (centroid) ของกลุ่ม และกลุ่มต่าง ๆ จะแยกจากกัน วิธีนี้ทำซ้ำระหว่างการจัดสมาชิกเข้ากลุ่มและการเลื่อนจุดศูนย์กลางจนกว่าผลจะนิ่ง

K-means คืออะไร

เมื่อเรามีข้อมูลแต่ไม่มีป้ายกำกับบอกว่าแต่ละจุดเป็นกลุ่มอะไร K-means จะหาโครงสร้างกลุ่มให้เอง โดยตั้งเป้าว่าจุดที่มีลักษณะคล้ายกันควรอยู่กลุ่มเดียวกัน ลองนึกภาพการจัดหนังสือหลายกองบนโต๊ะให้เป็นชุดตามความใกล้กันโดยไม่มีรายการหมวดหมู่ล่วงหน้า

แนวคิดหลัก

ขั้นตอนการทำงาน

  1. กำหนด (k): เลือกจำนวนกลุ่มและวางจุดศูนย์กลางเริ่มต้น
  2. จัดสมาชิก: นำแต่ละจุดข้อมูลไปเข้ากลุ่มของจุดศูนย์กลางที่ใกล้ที่สุด
  3. เลื่อนจุดศูนย์กลาง: คำนวณค่าเฉลี่ยของสมาชิกในกลุ่มแล้วตั้งเป็นจุดศูนย์กลางใหม่
  4. ทำซ้ำ: กลับไปขั้นจัดสมาชิกจนกว่าจุดศูนย์กลางจะไม่เลื่อนหรือเปลี่ยนแปลงน้อยมาก

สูตรจุดศูนย์กลาง

สำหรับกลุ่ม (C) ที่มีสมาชิก (n) จุด จุดศูนย์กลางใหม่คือค่าเฉลี่ย:

[ \mu = \frac{1}{|C|}\sum_{x \in C} x ]

เลือกจำนวน k อย่างไร

การกำหนด (k) มีผลต่อคุณภาพโดยตรง:

แนวทางที่พบบ่อยคือลองหลายค่าแล้วดูว่าการเพิ่ม (k) ยังช่วยลดความคลาดเคลื่อนได้มากน้อยเพียงใด โดยเลือกจุดที่ประโยชน์เริ่มคงที่

ใช้งานที่ไหน

งาน ตัวอย่าง
แบ่งกลุ่มลูกค้า จัดกลุ่มตามพฤติกรรมการใช้จ่าย
คอมพิวเตอร์วิชัน แบ่งส่วนของภาพตามความคล้าย
เอกสารและข้อความ จับกลุ่มบทความที่ใช้เอ็มเบ็ดดิง
การตลาด แบ่งกลุ่มเป้าหมายเพื่อปรับเนื้อหา
วิเคราะห์ข้อมูลสำรวจ หาโครงสร้างเบื้องต้นก่อนลงมือสร้างโมเดล

ข้อดีและข้อจำกัด

ข้อดี

ข้อจำกัด

FAQ

K-means จัดเป็นการเรียนรู้แบบใด?

เป็นการเรียนรู้แบบไม่มีผู้สอน เพราะไม่ต้องใช้ป้ายกำกับคำตอบในการจับกลุ่ม

ต้องรู้จำนวนกลุ่มก่อนไหม?

ต้องกำหนดค่า (k) ก่อนเริ่ม หากไม่แน่ใจควรลองหลายค่าแล้วเปรียบเทียบผล

จุดศูนย์กลางคืออะไร?

จุดที่เป็นค่าเฉลี่ยของสมาชิกในกลุ่ม ใช้แทนใจกลางและใช้ตัดสินว่าจุดข้อมูลควรเข้ากลุ่มใด

K-means เลิกทำซ้ำเมื่อใด?

เมื่อจุดศูนย์กลางไม่เลื่อนหรือการจัดสมาชิกไม่เปลี่ยน แสดงว่าผลเริ่มนิ่ง

K-means เหมาะกับข้อมูลทุกแบบไหม?

ไม่ทุกแบบ มันสมมติว่ากลุ่มค่อนข้างกลมและมีขนาดใกล้เคียง หากกลุ่มรูปทรงแปลกหรือมีค่าผิดปกติมาก ควรพิจารณาวิธีอื่น

สรุป

Sources

  1. https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%88%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B8%B8%E0%B9%88%E0%B8%A1%E0%B8%82%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B8%A5%E0%B9%81%E0%B8%9A%E0%B8%9A%E0%B8%84%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%89%E0%B8%A5%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%A2_k
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/K-means_clustering

Learn by doing

Read a guide, then practice with bite-sized AI lessons you can take offline.

Start learning free